Edward S. Curtis
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Self_portrait_of_Edward_Sheriff_Curtis.jpg/220px-Self_portrait_of_Edward_Sheriff_Curtis.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/The_North_American_Indian.jpg/220px-The_North_American_Indian.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Navajo_medicine_man.jpg/220px-Navajo_medicine_man.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Nez_Perce_warrior_on_horse.jpg/220px-Nez_Perce_warrior_on_horse.jpg)
Edward Sheriff Curtis (ur. 16 lutego 1868 w Whitewater w Wisconsin, zm. 19 października 1952 w Los Angeles) – amerykański fotograf specjalizujący się w dokumentowaniu życia Indian i Zachodu Stanów Zjednoczonych. Indianie nazywali go Shadow Catcher (Łowcą Cieni).
Początki
[edytuj | edytuj kod]Curtis urodził się w pobliżu Whitewater w stanie Wisconsin. Jego ojciec, Johnson Asahel Curtis (1840–1887), był pastorem. W roku 1874 rodzina przeniosła się z Wisconsin do Minnesoty, gdzie przez kilka lat prowadziła sklep spożywczy[1].
W wieku 17 lat Edward zaczął praktykować u fotografa w miejscowości Saint Paul. W roku 1887 rodzina przeniosła się do Seattle w stanie Waszyngton, gdzie Edward zakupił swój pierwszy aparat i zaczął pracować dla studia Rasmusa Rothiego. Po kilku miesiącach odszedł od Rothiego i związał się z Thomasen Guptillem[2]. Nowe studio nazwali „Curtis and Guptill, Photographers and Photoengravers”[1].
W roku 1892 Edward ożenił się z Klarą J. Phillips (1874-1932) pochodzącą z Pensylwanii. Mieli czworo dzieci: Harolda (1893-1988); Elżbietę (1896-1973), czyli Beth, która wyszła za mąż za Manforda Magnusona (1895-1993); Florence (1899-1987), która poślubiła Henry’ego Graybilla (1893-?) i Katarzynę (1909-?), czyli Billy. W 1896 roku cała rodzina przeprowadziła się do nowego domu w Seattle[3].
Fotograf Indian
[edytuj | edytuj kod]W 1895 Curtis zrobił zdjęcie portretowe „księżniczce Angelinie”, znanej także jako Kickisomlo, córce wodza Seattle'a z plemienia Duwamish. Było to jego pierwsze zdjęcie, na jakim uwiecznił Indiankę. W 1898 roku, podczas wyprawy mającej na celu sfotografowanie szczytu Mount Rainier, Curtis zetknął się z niewielką grupą badaczy. Jednym z nich był George Bird Grinnell, znawca plemion Indian Ameryki Północnej. Grinnellowi spodobały się zdjęcia Curtisa, więc zaproponował mu udział w wyprawie do Indian z plemienia Czarnych Stóp w Montanie w roku 1900[4].
W 1906 wydawca J.P. Morgan zaproponował Curtisowi honorarium w wysokości 75 000 dolarów za wykonanie 1500 zdjęć Indian, które miały być opublikowane w dwudziestu tomach. Curtis doszedł do wniosku, że powinien nie tylko robić zdjęcia, ale również dokumentować istniejące jeszcze przejawy życia i kultury Indian, nim znikną bezpowrotnie. We wprowadzeniu do pierwszego tomu, wydanego w 1907, napisał: „Musimy zbierać informacje o życiu jednej z najwspanialszych ras gatunku ludzkiego teraz, nim ostatnia szansa zostanie zaprzepaszczona”[5]. Nagrał ponad 10 000 woskowych cylindrów gramofonowych z zapisem indiańskiej mowy i pieśni. Wykonał ponad 40 000 zdjęć, odwiedzając 80 plemion[6]. Spisał plemienne legendy i dzieje, zgromadził informacje na temat tradycyjnej kuchni, sposobów budowy domostw, osadnictwa, wypoczynku, ceremonii religijnych i pogrzebowych. Sporządził noty biograficzne wodzów poszczególnych plemion, a zbiór ten, w wielu przypadkach, jest jedynym istniejącym zapisem z życia ginących lub cywilizujących się plemion[7].
W roku 1916 Klara wystąpiła o rozwód. W 1919 r. sąd przyznał jej studio Curtisa wraz z całym sprzętem i negatywami. Edward włamał się wraz z córką Beth do studia i zniszczył wszystkie szklane negatywy, ponieważ nie chciał, żeby dostały się w ręce byłej żony[8].
Około roku 1922 Curtis przeprowadził się do Los Angeles, gdzie otworzył nowe studio. By zarobić na nowy sprzęt, pracował jako asystent operatora w studiu filmowym Cecila B. DeMille’a, m.in. przy kręceniu w roku 1923 Dziesięciu przykazań. W październiku 1924 roku Curtis sprzedał prawa autorskie do filmu etnograficznego In the Land of the Head-Hunters Muzeum Historii Naturalnej. Za scenariusz i negatyw filmu dostał 1500 USD, podczas gdy wykonanie filmu kosztowało go ponad 20 000 dolarów[9].
Bankrut
[edytuj | edytuj kod]W 1927 roku, po powrocie z córką Beth z Alaski do Seattle, został aresztowany za niepłacenie alimentów przez siedem lat. Miał do spłacenia 4500 dolarów, ale akt oskarżenia został przez powódkę wycofany. W tej sytuacji, w Boże Narodzenie 1927 roku, nastąpił zjazd rodzinny w domu córki Florence w Medford w stanie Oregon. Po raz pierwszy od rozwodu Curtis spotkał się jednocześnie ze wszystkimi swoimi dziećmi. W 1928 roku, będąc na krawędzi bankructwa, Edward sprzedał swe prawa autorskie synowi Morgana. W 1930 r. opublikował ostatni tom pracy The North American Indian[10].
W 1932 jego była żona Klara, ciągle mieszkająca w Seattle i zarządzająca studiem fotograficznym z córką Katarzyną, utonęła w wodach Puget Sound, a Katarzyna przeprowadziła się do Kalifornii, by być bliżej ojca i siostry Beth[11].
Curtis zmarł na atak serca w domu Beth w Los Angeles[12].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Momaday i inni 2005 ↓, s. 6.
- ↑ Egan 2012 ↓, s. 13.
- ↑ Momaday i inni 2005 ↓, s. 14.
- ↑ Momaday i inni 2005 ↓, s. 56.
- ↑ Momaday i inni 2005 ↓, s. 94.
- ↑ Egan 2012 ↓, s. 144.
- ↑ Momaday i inni 2005 ↓, s. 105.
- ↑ Gidley 1998 ↓, s. 73.
- ↑ Momaday i inni 2005 ↓, s. 179.
- ↑ Egan 2012 ↓, s. !56.
- ↑ Gidley 1998 ↓, s. 96.
- ↑ Gidley 1998 ↓, s. 98.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Timothy Egan: Short Nights of the Shadow Catcher: The Epic Life and Immortal Photographs of Edward Curtis. Boston: Houghton Mifflin Harcourt, 2012. ISBN 0-618-96902-0.
- Mick Gidley: Edward S. Curtis and the North American Indian, Incorporated. Cambridge: Cambridge University Press, 1998. ISBN 0-521-77573-6.
- N. Scott Momaday, Joseph D. Horse Capture, Anne Makepeace: Sacred Legacy: Edward S. Curtis and the North American Indian. Burlington: Verve, 2005. ISBN 0-9769127-1-6.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- American Masters: Edward Curtis
- Smithsonian: Edward Curtis
- Library of Congress Print Collection: Edward Curtis
- Library of Congress Exhibit: Edward Curtis
- Northwestern University Library: Edward S. Curtis's The North American Indian
- Valerie Daniels' Comprehensive Online Biography of Curtis
- ISNI: 000000012277999X
- VIAF: 31995046
- ULAN: 500018219
- LCCN: n80034999
- GND: 11852304X
- NDL: 00437048
- LIBRIS: 97mppkqt2zg1cmq
- BnF: 149611799, 11898323z
- SUDOC: 085939463
- SBN: RAVV104357
- NLA: 36204847
- NKC: jx20061108004
- BNE: XX956873
- NTA: 068305567
- BIBSYS: 90605472
- CiNii: DA0037469X
- Open Library: OL449882A
- PLWABN: 9810555422805606
- NUKAT: n02060397
- J9U: 987007271042705171
- PTBNP: 56604
- CANTIC: a10071544
- LNB: 000129173
- CONOR: 27006051
- BLBNB: 000457549
- KRNLK: KAC201110914
- LIH: LNB:tAP;=Bb